6 саҳифа. Шеърият олами.

                         «Қарз»
              Носиржон Тошматов


ҚАРЗ

Шифтдан чакка томарди “чак-чак”,
Ёмғир сира тинай демасди.
Ота печга ўтин қаларди,
Ҳўл ўтин ҳеч ёнай демасди.

Ташқарида сўнгги йўқ зулмат,
Ичкарида унинг давоми.
О, табиат, айт, бу не ҳолат,
Шу турмушга бўлган азами?

Уй бурчида – қоронғуликда
Уч-тўрт қўйкўз ялтирар эди.
Бу кун ёвғон насиб этмаган
Вужудлари қалтирар эди.

“Ҳозир... Ҳозир, болаларим...” деб
Ота ўзни ҳар ён урарди.
Кўзларидан қуйилган ёшни
Кафти тез-тез артиб турарди.

Шу пайт, шундай ночор лаҳзада
Кимдир эшик қопқасин урди.
Ота эшик остонасида
Худди Азроилни кўрди.

Келган кимса дам сайин ўтмай
Изҳор қилди аста арзини.
Сўраб келган эди ул одам
Бир вақтлар берган қарзини.

О, табиат, айт, бу не ҳолат,
Борми бундан улкан залолат?
Вазиятни англатди ота,
Саҳаргача берилди муҳлат.

Шифтдан чакка томарди “чак-чак”,
Ёмғир сира тинай демасди.
Остонада тиз қучган ота
Ичкарига кирай демасди.

Қўйкўзларни элитди уйқу,
Аллалади ёмғир оҳанги.
Осмон бетин кўз ёш тўудию,
Ўзгармади кечанинг ранги.

Айни саҳар ёмғир ҳам тинди,
Ғира-шира тонг оқарар дам
Қишлоқ бўйлаб ночор ёйилди
Ҳазин товуш: “Отажон!.. Отам!..”

...Майит узра жаноза вақти
Сўров бўлди урфга биноан:
“Биродарлар, марҳумнинг қарзи
Бор эдими бирор кимсадан?”

Оралиққа чўкди сукунат,
Эшитилар биров ютинса.
Эл ичра эл бўлиб турарди,
Тунда уни йўқлаган кимса.
                   ***     ***

                   «Бувим айтганлари»
                    Настарин Ифорзода

Бувим дерди:
“Аччиқ сўз айтма,
Тилло сувга ёзгил хуш сўзни.
Дока ўраб қўйилган сувда
Кўрар эдим тонгги юлдузни.

Ахир ҳамма бунда мусофир,
Мард сўзини қолдирма ерда.
Кетиб қолсам, дема: “Шум кампир
Ўз ҳолича бир нима дер–да!”

Қарс дегани чикмайди елдан
Елдек учган сўзга у камон.
Қувват кетиб қолса ҳам белдан
Кетмас бўлсин қалбингда имон”.

О, бувижон, бу қадар олис
Кетди экан хотир карвони.
Кўнглим  - якка ёнолган қақнус,
Сақлолмади битта дунёни.
           ***     ***

                     «Суҳбат»
             Омонхон Мадалиев


 Учрашди ниҳоят , кўп кутган инсон
 Ва ўзга оламлик мавжудот, - илк бор...
Шаклу шамойилда фарқ бордур чунон,
Лекин суҳбат кечди тинч ва маънодор...

 - Бир умр шу кунни қилгандим орзу.
 Мана бугун энди бахтлиман тугал! - Сўз бошлади инсон титраб овози,
 Ҳаяжон зўридан тутилиб сал пал.

 - “Бахт”, дединг? - мавжудот кўзида ҳайрат,
Сўрайди: - Қани Бахт - менга бир кўрсат?
 - Кўрсатиб бўлмайди, - инсон чайқар бош,
 - Кел, тушунтиришга қилай ҳаракат.

 - Тушунтир, - ҳаёлчан, кўнар суҳбатдош.
 - Бахт шундай нарсаки, у куч бағишлар,
 У билан енгилроқ ҳар қандай ишлар.

 - Тушундим, бахт - таом, тўйимли, хуштаъм.
Демак яхши нарса экан жуда ҳам!
 - Йўқ, бахт таом эмас, у гўзал туйғу,
 Усиз кўзимиздан қочади уйқу...

 Бир умр ўтамиз йўлини пойлаб,
 Етишгач, кетамиз янгисин излаб.
 - Демак, Бахт - ўлжанинг ортидан қувиш?
 - Йўқ, ҳаёт таъмини тўлиқ ҳис қилиш!

 - Тўқлик? Бахт - қориннинг роса тўқлиги?
 Эртанги кунингдан ташвиш йўқлиги?

 - Йўқ, бургутдек баланд самога учиб,
 Эркин парвозларда нафас тиниши.
 Кўз ўнгингда олам ёғдулар сочиб,
 Камалак рангидек жилоланиши.

 - Ҳа, энди тушундим - ўйин экан Бахт.
 Бизнинг дунёда ҳам бор шундай одат.
 Биз ҳам йиғилишиб, ўйнаймиз унда,
 Бизда ҳам камалак ранглар кўп жуда.

 - Йўқ, дунё ўзгармай қолади албат,
 Бахтлига гўзалроқ кўринар фақат.
 - Тшундим, индама, бахт асли ёлғон,
 У билан душманни алдамоқ осон...

 - Йўқ, бахт худди севги, айни ҳақиқат!
 Ахир сизларда ҳам бордур муҳаббат?
 - Демак, Бахт - ўзингдан авлод қолдириш?!
 Албатта, бизда ҳам бор бундай ҳоҳиш!

 - Йўқ, бахт - бу жасорат этмоқ истаги,
 Энг комил инсоннинг олий тилаги!
 - Англадим - рақибга қарши жанг қилмоқ,
 Олган жароҳатинг азобин билмоқ.

 - Йўқ, ўйла, ненидир истайсан жуда,
 Ниҳоят, умидинг кетмас беҳуда...

 - Майли, вақтим тугар, бошқа сўз айтмай.
 Бахт деганинг очлик - шудир хулоса.
 Мени мажбур қилган, ҳолимга қўймай,
 Таомнинг ортидан қувишга роса...

 Шундай дея, Делфин думин силкитди,
 Сўнг соҳилдан узоқ жойларга кетди.
 Инсоннинг қалбини тушунолмади,
 Сал ўтмай сув узра из ҳам қолмади...
         
 Хулоса ўрнида:

 “Ҳа, у Делфинми” деб, кулманг азизлар,
 У-ку, балиқ экан, бўлмаймиз ҳайрон,
 Баъзан умр бўйи бахтини излаб,
 Бахт нима тушунмай ўтади инсон.