суббота, 28 января 2017 г.

20 саҳифа. “Капгир” ва “Чўмич” саргузаштлари.

                «Олий суд...
                     ёхуд Капгир в ҳайране!»
                 Фозилбек Юсупов



   Қирқ минг долларни нимага ишлатганимизни биласизми? Йўқ, ҳеч қанақа бизнес бошламадик. Мен Капгирга минг марта товуқ олиб, кўпайтирайлик, пулимиз икки баробар ортади, десам унамади. Бўлмасам бирорта кафе-ошхона очайлик, пулни ўзи оқиб келади дедим, кўнмади. Ҳеч бўлмаса тўй маросимларида хизмат кўрсатиш фирмасини очайлик, ўзбекни нимаси кўп - тўйи кўп. “Тем боле”, ҳозирги кунда оддий расмчига бир миллион сарфлайди одамлар, биз расм, видео, саҳна каби ишлари билан шуғулланайлик деган таклифни бердим, бунга ҳам рози бўлмади. Кўзини чирт юмиб ҚораҚамишда ижарада турган икки хонали квартирамизни сотиб олди. Яна ўзимизга қадрдон бўлиб қолган уйга қайтдик. Энди хоҳласак, рақсга тушамиз, хоҳласак хонада футбол ўйнаймиз, қани ҳайдаб кўрсинчи.

   Капгир “полний” кайфга берилиб кетди. Хонасини бурқситиб “қаттиғидан” чекадиган, “Рижскоэ” пивосини ҳудди кўк чой ичгандек сипқорадиган бўлиб қолди.
Эшик тақиллаб қолди. Очсам, рўпарамиздаги квартирада яшайдиган аёл боласи билан турибди.
- Илтимос, Достон сизларникида ўтириб турсин, уйимизни тозалаётган эдик, шунга чанг ютмасин дейман. Акаси келса олиб чиқади.

   Эҳ, бу аёл бизни квартирадаги тутун Навоий кон металлургия заводи чиқарадиган тутундан ҳам кўпроқ эканлигини билса эди... нима қилай, йўқ дея олмадим.
- Бемалол, қани болакай уйга кир.

   Достонни Капгирни хонасига олиб кирдим.
- Капгир, меҳмон келди, қани деразаларни очиб, хонани бир шамоллатворингчи.
- Бугун дам олиш куним, ҳеч кимни қабул қилмайман.
- Иш деганим йўқ сизга, меҳмон деяпман.

   Капгир ўрнидан туриб, ёнимдаги болага диққат билан тикилиб қолди. Бир дақиқа суқланиб қараб турди ўзиям.
- Даданг яна аянгни уряптими? - деди Капгир.
- Нега унақа деяпсиз? - дедим, жахлим чиқиб.
- Мана кўриниб турибди-ку. Бола пала-партиш тезда кийинтирилган, кўзлари йиғлаверганидан қизариб қолган. Йигитчанинг қўллари мушт тугилган, бу доим асабий бўлиб юрганидан далолат. Совуқ бўлмаса ҳам қалтираб турганини кўрмаяпсизми? Қисқаси, буларнинг уйида ҳар куни жанжал бўлади.
- Ахмоқона дедукциянгизни деб бола бечорани хафа қилиб қўйишдан қўрқмайсизми?
- Бу дедукция эмас, факт.
- Қанақасига?
- Умуман олганда, деворга яхшилаб қулоқ солсангиз, нариги хонадонда нималар бўлаётганини бемалол эшитсангиз бўлади. Келинг бу ёққа.

   Капгир иккимиз қўшни хонадон билан бизникини ажратиб турган деворга қулоқ тутдик, ростдан ҳам жанжал бемалол эшитилиб турарди. Эр хотинини сўкиб уряпти, пул бер дейдими-эй, пулни қаерга яширгансан дейдими-эй. Минг лаънат.
- Юринг Капгир, уларни ажратмасак, аёл бечорани ўлдириб қўяди.
- Афсуски, биз аралаша олмаймиз, Чўмич.
- Битта подьездда, ёнма-ён қўшни бўла туриб наҳотки ёрдам бера олмасак?
- Шаҳар шунақа-да, дўстим. Бировнинг ишига биров аралашмайди. Ҳозир кириб нега уряпсан десангиз, ўзизни судга берворишдан ҳам тоймайди. Маҳаллачилик йўқ бу ерларда, лекин маҳаллийчилик тиқилиб ётибди.

   Нима қилишга ҳам ҳайронман. Одам кўриб-билиб турган разилликка қарши чиқа олмаса, қийин экан. Юрагим сиқилиб кетди. Бечора аёл, бечора бола. Бироз Достон билан гаплашган бўлдим, уни овқатлантирдим. Унинг айтишича, деярли ҳар куни шу аҳвол экан. Дадаси ароққа пул топа олмаса, шунақа жанжал кўтарармуш. Бу жанжаллар болага жуда ёмон таъсир қилган эди. Руҳий тушкунликка тушиб қолган.

   Бир соат ўтар-ўтмас қўшнининг катта ўғли - Даврон укасини олиб кетди. Йигитнинг кўзи кўкарган эди. Дадаси урган шекилли.
- Капгир, бирор нима қилсак бўлмайдими?
- Йўқ, дедим-ку. Эр хотин уруши - дока рўмол қуриши.
- Қурийдиган рўмолга ўхшамаяпти-да буларники.
-Барибир, бу борада қўлимздан ҳеч нима келмайди.
- Ахир сиз ҳуқуқшуноссиз -ку, адвокатсиз. Наҳотки масаланинг бирор қонуний ечими бўлмаса?
- Қанақа масала? Аёл ҳеч кимга арз қилгани йўқ-ку. Эрининг устидан ИИВга ариза ёзса, улар чора кўришади. Масала ҳал.
- Кейин эр 15 суткадан чиқиб келиб, хотинни бундан баттар қилади, шундайми?
- Ана кўрдиз, буни ўша аёл ҳам яхши билади, шунинг учун ҳеч кимга арз қилмайди.
- Оббоо...
-Бўлди, унутинг буни Чўмич, бошқаларнинг оиласига аралашиш яхши эмас.

   Орадан тўрт кун ўтди. Юқоридаги воқеа эсимдан ҳам чиқиб кетди. Фақат бир куни...

   Қўшни квартирада одам тўла, йиғи-сиғи. Мелисалар тиқилиб ётибди. Қўшнини пичоқлаб кетишибди...
- Капгир, Капгир, қўшнимиз Собир алкашни пичоқлаб кетишибди-ку, эшитдизми?
- Пичоқлаб кетишмаган, пичоқлашган. Тўғри гапиришни ўрганинг дўстим.
- Яъни?
- Тўлиқ эшитмаган кўринасиз, уни ўз ўғли пичоқлаб қўйибди. Онаси келиб, мендан ёрдам сўради.
- Ўғли??? Шу ёш йигитчая?! Бўлиши мумкин эмас, мен бунга ишонмайман.
- Ишонасизми, йўқми барибир, шундай бўлган.
- Онасига ёрдам бераман дедизми?
- Албатта, менга бу жуда қизиқ туюлмоқда.
- Нимаси қизиқ? Одатий қотиллик эмасми?
- Йўқ, бу сафар мен изқувар сифатида эмас, адвокат сифатида судда иштирок этаман. Ахир дипломим бир марта ҳам ишлатилмай чанг босиб ётибди. Болани эса химоя қилиш керак. Мен унинг айбдор эканлигига ишонмайман.

   Орадан икки ой ўтди. Йигитча 18 ёшга киргани учун жиноий жавобгарликка тортиладиган, февралнинг қоқ ўртасида уни ишини суд кўриб чиқадиган бўлди. Капгир эса бу вақт орасида тинмай суриштирув ишларини ўтказди. Йигитча қотилликни бўйнига олгандек ҳеч нима гапирмас эди. Шунинг учун ҳамма ишни Капгирни ўзи бажаришига тўғри келаётганди. Уларнинг уйига камида юз марта кириб чиқди шекилли, экспертиза хулосаларини ёдлаб олди. Ҳамма далиллар Давронга қарши эди.
- Ишлар қалай кетмоқда, Капгир?
- Ёмон эмас, судда ютиб чиқишимизга ишонаман. Мен топган материаллар олдида судя оғзини калишдай очиб, қораловчининг башарасига тупурворганини билмай қолади.
- Шунчалик ишончли далиллар топдингизми?
- Бўлмасамчи, мана қаранг. Экспертиза хулосасига кўра, пичоқ марҳумнинг бўйин томонига урилган, буни амалга ошириш учун қотилнинг бўйи узун бўлиши ёки марҳум ўтирган ҳолатда бўлиши керак. Бизда у пичоқ еганидан сўнг ерга йиқилиб, бошидан лат еганини исботловчи хулоса бор. Давроннинг бўйи эса отасиникидан анча пастлиги маълум. Демак, қотил бошқа одам.
- Лекин пичоқда унинг бармоқ излари бор-ку?
- Тўғри, лекин йигитча пичоқни қотиллик юз берганидан сўнг ушлаган бўлиши ҳам мумкин-ку. Мендаги маълумотга кўра қотиллик соат 20:15 ларда содир бўлган, Даврон эса уйга 20:30 лардан кейин келганини айтган.
- Экспертиза аниқ вақтини айтиб бера олмайди-ку барибир. Бирор соатга адашишини ҳисобга олмаяпсиз, лекин судя бунга эътибор бериши аниқ.
- Бундан бошқа исботларим ҳам бор, Чўмич. Марҳумнинг спиртли ичимликларга муккасидан кетганлиги, кўча-кўйда анча қарзи борлиги маълум. Пулини ундириш мақсадида уни ўлдиришган бўлиши ҳам мумкин, деган вариант ҳам бор.
- Сизда далиллар эмас, фақат таҳминлар бор экан-ку. Судда қуруқ гапга ишонишмайди. Конкрет далиллар керак, бу ишда ютқазишингиз аниққа ўхшайди.
- Кечирасиз-у, дўстим, жуда пессимист бўлиб кетибсиз. Мен ютқазмайман!

   Ниҳоят суд кунига ҳам етиб келдик. Судянинг келишини залда кутиб ўтирибмиз.
- Анави одамни кўряпсизми, Чўмич?
- Қораловчини айтяпсизми?
- Ҳа, ўша. Чорсудаги Баҳром сартарошда сочини тўғирлатганига қараганда, ўша томонларда, менимча, Себзорда яшайди. Кўйлагининг ранги шимига мос тушмаслиги ҳамда кастумининг орқасидаги чизиқдан у ёлғиз яшашини билиш мумкин. Оёқ кийими яхшилаб мойланиб, устидан қуруқ латта билан артилганидан, соатига тез-тез қараб қўйишидан бугун унинг мухим учрашуви борга ўхшайди. Йўқ-йўқ, учрашув эмас. Бугунги иш унинг мустақил биринчи иши. Шунинг учун чакка томирлари бўртиб чиқиб турибди, пешонасида тер пайдо бўлган. Бармоқларини эса тинмай қирсиллатмоқда. Исми Муҳиддин Комилов. 1973 йилда Тошкент шаҳрида туғилган. Маълумоти олий, Тошкент Давлат Юридик Университетини тамомлаган...

   Қарасам Капгир ҳамма маълумотни телефонига қараб айтиб беряпти. Энгашиб қарасам телефонига қораловчининг резумесини расми турибди.
- Эээ, боринге, сиз унинг ташқи кўринишига қараб гапиряпсиз, деб ўйлабман, блин. Қаердан олдиз уни резумесини?
- Фейсбукдан. Профилининг ҳамма бандини тўлдириб чиқибди, эринмаган.

   Шу маҳал “Суд келмоқда, илтимос ўрнингиздан туринг”, деган овоз янграб қолди. Мана шуни гапирадиган одам, анча ойлик олса керак, деб ўйлайман. “Атак”, ишининг қийин томони йўқ, суд келяпти, кетяпти ўрнилардан туринглар, деб туради холос. Но маъсулияти катта дейишади.
Судя 45 ёшлардаги сочига оқ оралаган аёл киши экан. Қарашлари Қувасой цементдан ҳам қаттиқроқ.
- Хўш, демак айбланувчи Мамашокиров Даврон Пардабой ўғли. Ёши ўн саккизда. Отасини қасддан ўлдирганликда айбланмоқда. Барча далиллар унга қарши бўлишига қарамасдан, у ўз айбини инкор этмоқда. Ҳўш қораловчи, сиз нима дейсиз.
- Муҳтарам судя жаноблари, бу ишнинг ҳеч қандай ўйланадиган жойи йўқ, йигит ўз отасини ўлдирган. Шунга кўра қонунда белгиланган жазосини олмоғи керак.
- Окей. Айбланувчи шахс ўз қилмишининг ижтимоий хавфли хусусиятини англаган, унинг ижтимоий хафвли оқибатларига кўзи етган ва уларнинг юз беришига онгли равишда йўл қўйганлиги учун Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 22 моддасига биноан 13 йилга озодликдан маҳрум этилади.

   Тақ! (Тақ-бу болғанинг овози) Суд тамом.

   Шундай деб ўрнидан туриб чиқиб кетди. Ие, бу нимаси? Суд шунақа бўладими? Нега адвокат, айбланувчи сўзга чиқмади? Гувоҳларчи? Қораловчининг далилларичи? Бунақа бўлмаслиги керак-ку?!
- Капгир, чорт побери, что это такое?
- Немогу знат. Суд тугаган кўринади.
- Нега тугайди? Ўттиз секундли суд ҳам бўладими ҳеч замонда? Судяни қайтаринг орқага, чаквоганми у нима бало. Бошидан бошласин.
- Биз ҳеч нима қила олмаймиз, Чўмич. Суд қарор қабул қилиб бўлди.
- Нега ҳеч нима қила олмас эканмиз, ахир бола бечора қилмаган айби учун бекордан бекорга қамалиб кетаверадими?
- Нега бекорга бўлар экан, ўзингиз барча далиллар унга қарши демаган эдизми?
- Унинг отасини мен ўлдирганман, Капгир, мен!
- Нимаа??? Вой жа...

То бэ коунтинед...

Комментариев нет:

Отправить комментарий